خاطرات و خطرات

ساعت ۱۰ صبح بود که من و صفوی و کاظمی به فاو رسیدیم، عراق شب قبل حمله کرده بود. عراقی‌ها یک حمله سراسری سنگین را روی خط پدافندی ما شروع کرده بودند، مثل صف نظام‌جمع مدرسه، تانک چیده بودند و تمام خاکریزها را با تیر تانک می‌زدند. برای عقب رفتن، هیچ وسیله‌ای نبود و فقط یک وانت پنچر روشن بود که سوار آن شدیم. یکدفعه من دیدم ی…

من نشانه‌های شومی بدست آوردم که رضاشاه [از ترسِ روسها] در نظر گرفته است یا به سفارتخانه ما پناهنده شود یا به یکی از مستعمرات انگلیس فرار کند؛ من در جواب با خوشحالی، از مناطق وسیعی در ایران صحبت کردم که احتمالاً در هر اتفاقی که بیفتد اشغال نشده باقی خواهد ماند. ۶ شهریور ۱۳۲۰ #ریدلی_بولارد

[در سقوط فاو] فرمان عقب‌نشینی هم صادر نشد، اما از فرار نیرو‌ها نیز چندان جلوگیری به عمل نیامد و حتی تعدادی از توپ‌های ما همان‌جا ماند و فرصت به عقب آوردن آن‌ها فراهم نشد. در اثر عقب‌نشینی نیرو‌ها و ادوات، پل بعثت هم بسته و قفل شد. تا ظهر روز دوم تقریباً تکلیف روشن شده بود و عراق موفق شده بود شهر فاو را از ما باز پس گیر…

ما که علم غیب نداشتیم تا بدانیم دشمن می‌خواهد حمله کند. استحکامات و موانع ما در فاو قوی نبود، ما «مین» نداشتیم و سربازان عراقی براحتی می‌توانستند حرکت کنند. آنها در ۱۰۰ متر زمین، «مین» می‌کاشتند و ما باید ۲۰ روز کار می‌کردیم تا آن را پاکسازی کنیم. #مرتضی_قربانی

در سقوط فاو، رحیم صفوی جانشین فرمانده سپاه بود. ما چند قرارگاه داشتیم. فرمانده قرارگاه‌ها مسئولیت داشتند و بعضاً به صورت مشترک و تحت امر فرماندهان بودند و اگر یک وقت کوتاهی در یک قرارگاهی می‌شد، مقصر فرمانده رده بالایی نیست. مقصر همان آدمها هستند. [آیا] آقارحیم مقصر است؟ مقصر صدام است و آمریکا و شوروی. #مرتضی_قربانی